Intro
De Calanques is een klimgebied aan de kust van de Middellandse Zee, net ten oosten van Marseille. Met carnaval 2012 ben ik er met Hans Kerkhof gaan klimmen. Het was mijn eerste klimvakantie sinds 12 jaar. Ik ben daarvoor een aantal keren eerder in de Calanques geweest, meestal met Kerst met de MaasSAC.

Info
Calanque betekent zoiets als ‘fjord’. Tussen Cassis in het oosten en Marseille in het westen liggen een aantal van deze baaien (Les Calanques dus), waar de rotswanden vaak vanuit zee omhoogrijzen. Op deze rotsen kun je klimmen. Het is landschappelijk een erg mooi omgeving, vrij ruig en van Marseille merk of zie je nauwelijks iets (behalve als je in bepaalde sectoren gaat klimmen, maar daarover later meer).

De Calanques is een groot gebied waar al lang geklommen wordt. Bekende Franse alpinisten, zoals Gaston Rébuffat, zijn met klimmen begonnen in de Calanques of gebruikten het gebied om te oefenen voor de Alpen.
Naast het paradijselijk landschap vind ik het interessante aan de Calanques dat er je er alle stijlen van klimmen terug vindt. Van korte sportklimroutes waar je in 10 minuten naar toe loopt tot routes van meerdere touwlengtes waar je pas na een wandeling van anderhalf uur onder staat (en alles er tussenin). Je kunt er plaatklimmen maar je ook uitleven in daken. Over het algemeen is het klimmen op iets liggende rots aan randjes en op je voeten, dus wat technischer. Je vindt er niet echt routes alla Beez. Ook zijn er nog steeds een aantal gebieden waar de routes niet of nauwelijks behaakt zijn (in de topo ‘terrain d’aventure’ genoemd).

Speciaal aan de Calanques zijn de traverses boven zee (vaak ook terrain d’aventure). In de oudere routes vind je af en toe nog een mephaak of verroeste home-made boorhaken, maar de meeste routes zijn gesaneerd en tegenwoordig veilig behaakt. Er is zoveel rots dat er nog steeds routes bij komen. Maar dit zijn vaak kleinere sectoren met sportklimroutes, in de grotere wanden zijn al lange tijd geleden de eerste routes geopend. Als je vanuit de achterklep van je auto wilt zekeren zit je in de Calanques verkeerd. Door de uitgestrektheid en toch wel ruigheid van het terrein is de aanloop vaak langer en steiler dan in echte sportklimgebieden. Over het algemeen is het dus niet een puur sportklimgebied. Door de zuidelijke ligging en de invloed van de Middellandse zee kun je er met een beetje geluk ook in de winter prima klimmen. Zeker op wanden die op het zuiden liggen en uit de wind (Mistral). Met wat zon is een T-shirtje (of geen) dan genoeg. Omdat het zo een groot gebied is zijn er sectoren in alle windrichtingen. Dus als je later in het jaar gaat en het is al warm, kun je ook wanden opzoeken die bijna de hele dag in de schaduw liggen of net wel in de wind.

In de zomer zijn de Calanques gesloten vanwege brandgevaar. In de topo die ik heb uit 1997 (er is een nieuwere uit 2004) worden 6 hoofdsectoren genoemd. Van oost naar west:

•    La Gardiole (o.a. En Vau, Castelvieil, Devenson)
•    Luminy (o.a. Sugiton, Paroi des Toits)
•    Morgiou
•    Sormiou
•    Les Goudes
•    Marseilleveyre (alle gebieden aan de stadskant)

Les Goudes
Hans en ik hebben vooral in Les Goudes geklommen. De rotsen zijn het makkelijkst te bereiken vanuit het kleine vissersdorpje Callelongue. Hier stopt ook de weg en moet je te voet verder.

Uitzicht vanaf Les Goudes

Vanuit het dorp Les Goudes zelf kun je het ook gewoon lopen naar Callelongue, over de weg is het een wandeling van een kwartiertje. In de sector Les Goudes vind je twee hoofdgebieden, namelijk Rocher St Michele en Rocher des Goudes. Daarnaast zijn er 3 kleine sectoren: de Escalier, Alpinodrome en Lapinodrome. Info per sector:

Rocher St Michele d’eau douce
Op Rocher St Michele kun je klimmen aan zuid-, west- en noordkant. De westkant is bekend van de Grotte de l’Ermite (zie foto) waar de enige 9a van de Calanque zit. Links om de hoek zit de noordzijde. Rechts van de grot ligt Paroi Jaune met een aantal mooie 7a+-en van 30 – 35m. Weer rechts daarvan veel 6e graads routes.

Franse klimmer in de Grotte de l'Ermite

Aan de zuidkant vind je veel routes van twee à drie touwlengtes, voornamelijk tussen 5c en 6b. Over de graat tussen de zuid- en westkant loopt de Arête de la Cordée
(3 touwlengtes, 5c max en een spannend pasje naar links)

Rocher des Goudes
Dit is de markante toren die je vanuit Les Goudes al kunt zien. Op de toren kun je aan de noordkant (zowat altijd in de schaduw en ziet er niet aantrekkelijk uit) en zuidkant (vroeg en lang in de zon) klimmen. In mijn oude topo staan maar 3 routes ingetekend op de noordzijde maar er schijnen er een hele boel bijgekomen te zijn. Op de zuidkant vind je 30 routes, vooral 5e graads van 1 touwlengte in allerlei stijlen (plaat, hoek, overhang) en zelfs een route waar een korte tunnel in zit.

Toegang
Je komt in Les Goudes door in Marseille de weg langs de kust te volgen in zuidwestelijke richting. Afhankelijk van waar je wilt gaan klimmen is het ongeveer half uur tot drie kwartier lopen naar de hoofdsectoren vanuit Callelongue. Als je aan de zuidkant wilt gaan klimmen kun je achterlangs lopen. Ga dan aan het eind van Callelongue rechtsaf en dan via het gele pad, onderlangs de Ancient Semaphore (de toren bovenop de berg). Wil je later op de dag aan de westkant klimmen dan kun je oversteken via Pas de la Demi-Lune.

Arête de la Cordée

Of anders: in Callelongue het dorp uit lopen totdat je alleen nog maar linksaf kunt. Langs de slagboom en dan rechtdoor via gele pad (Escalier des Géants) of na de slagboom rechts omhoog via het groene pad. Het groene pad loopt ook naar de pas van de Halve Maan maar dan de andere kant. Alle paden zijn vrij steil.. maar… je moet er wat voor over hebben, want de 2 hoofdsectoren zijn veruit het interessantst om te klimmen.
De 3 kleinere sectoren liggen veel lager dan de 2 hoofdgebieden, en omdat ze heel beschut liggen heb je er daarom nauwelijks last van wind. Geen uitzicht op zee maar je loopt er in ongeveer in 10 tot 15 minuten naar toe vanuit Callelongue met weinig hoogteverschil.

Escalier des Géants
Klimroutes aan beide kanten van de ‘trap’. Ongeveer 60 routes van 10 tot 25 meter Moeilijkheidsgraad: veel 5 en 6. Ideaal om in te klimmen

Alpinodrome
Boulderachtige sector

Lapinodrome
8 korte routes, 4a tot max 6b

Andere Calanques, wat willekeurige info:

Morgiou
Beneden in de baai vind je wat kleine huisjes, een vissershaventje en een kroeg. Hoog boven Morgiou kun je meerdere touwlengtes klimmen op de Crệt St Michel (makkelijkst te bereiken vanaf Luminy, scheelt een stevige wandeling omhoog vanuit Morgiou).
Wij hebben één dag geklommen in de sector ‘La Zi’. Hier vind je plaatroutes vanaf 5c. Soms vol watergaatjes en soms vlijmscherp, ondanks dat de routes toch al redelijk oud zijn (begin jaren 80). Links van deze sector loopt over een colonette de route Directe de la Bavaroise (6c+).

L’Abri Côtier
Deze sector is dichtbij vanuit het haventje van Morgiou en is, ook omdat er veel makkelijke routes zitten, daarom populair, zeker in het weekend (en dus ook afgeklommen. Bij oudere ESACcers en MaasSACcers ook wel bekend als het Schijtgrotje van de vroegere bivakplaats). Mooie technische routes vind je op de Aiguille de Sugiton (oost- en zuidwestkant).

Paroi des Toits
Overhangen en daken voor de betere klimmers en een populaire plek in de winter. Uit de wind kun je ook sportklimmen op Pierres Tombées.

Klimmen in Triperie

Vanuit Luminy of Morgiou kun je ook nog met een flinke wandeling naar de Socle (nog eens 6 secteurs) en Candelle, zowat het hoogste punt van de Calanques (454 meter boven zee, S + C samen minimaal 10 touwlengtes). Nog verder lopen is La Concave (als je het ziet weet je waarom het zo heet). Hier zitten routes vanaf 4 touwlengtes en artificieel tot A2/A3 door een mega-overhang. Aan de andere kant van de baai in Morgiou heb je Falaise de Renard. Dat is de rots met de reuze hoekversnijding.
Door de hoek kun je in 3 touwlengtes omhoog (klassieker uit 1942, glad + stenen) maar rechts van de hoek zit een mooie route met 2 lange 6a+ lengtes. Vlak bij het haventje heb je Les Cabanons (veel vaak overhangende 6-en 7’s van 20 tot 30 meter en op het noorden).
Heel bijzonder is de Cap van Morgiou. Deze landtong loopt ver de zee in en je kunt daar klimmen in La Triperie. De halve cirkelvormige sector ligt bijna helemaal op het eind van de cap en daardoor klim je in een spectaculaire omgeving (eerst abseilen tot vlak boven zee en dan weer omhoog, één 6a, meeste routes 6c -7c, tot 8b+).
Op de cap zit ook de beroemd / beruchte Bora-Bora (schijnt tegenwoordig goed behaakt te zijn) en nog een aantal andere traverses.

Sormiou
Klimmen op spierwitte rots boven zee in Tiragne. Populaire sector met veel routes, wel een flinke anstieg met beetje expo stukjes, net zoals naar de sectoren Apanou en Ali Baba waar je eerst langs komt als je naar Tirange gaat. Avontuurlijk is de sector Rumpe Cuou. Eerst 60 meter abseilen tot vlak boven zee en dan in 2 of 3 touwlengtes omhoog over witte platen die lijken op graniet (‘belle ambiance marine’ zegt de Franse website). Niet makkelijk te vinden / bereikbaar en oppassen voor steenslaggevaar. Ook weer eerst abseilen in de sector Le Conglue met mooie routes tot 5c.

Leuk om te doen is ook de traverse Tour de l’Extreme Bec. Halverwege zit wel een wandelstukje maar ook nog een soort grot waar je een kijkje in kunt nemen. In tegenstelling tot andere traverses is de route goed te doen en goed behaakt. De traverse loopt vaak vlak boven zee en komt uit op de sector Tirange. Je kunt de tocht nog compleet maken door over de graat uit te klimmen (Tour de l’Extreme Bec, vier lengtes maximaal 4c gevolgd door nog een heel stuk blokkenterrein).
Als je genoeg hebt van het uitzicht op zee kun je altijd nog gaan klimmen in Marseilleveyre. Zoals de naam al doet vermoeden liggen deze sectoren aan de rand van Marseille. Waar ik ooit een keer geklommen heb vond ik niet bijzonder (Roy d’Espagne).

En Vau
Ooit 1x geklommen met gemengde gevoelens. Soms net zo glad als België (Petite Aiguille) soms heel mooi (Dalle du Chat). Dichterbij Cassis ligt nog de sportklimsector Port Miou (pas op waar je je auto neerzet). Los van de traverse Ramond (maximaal 4c maar minimaal behaakt en veel groen) op Castelvieil ben ik verder nooit in de gebieden Gardiole en Devenson geweest. Deze sectoren zijn deels (of helemaal?) nog terrain d’aventure. Dus vooral interessant om vanuit het rondvaartbootje te bekijken? Meer info op Topo escalade des Calanques met een overzicht van alle sectoren (foto, ligging, hoogte en karakter van de routes)

Auto-inbraken
De Calanques is berucht vanwege auto-inbraken. Marseille ligt om de hoek, is een grote havenstad en heeft een aantal foute wijken en dus criminaliteit. Dat is erg jammer, je gaat toch niet echt gerust klimmen als je weet dat je auto niet veilig is. Er zijn een aantal parkings waar je je auto beter niet kunt neerzetten (of eigenlijk bijna zeker weet dat er een raam gaat sneuvelen), met name in en rond de wijken La Cayole en Mazargues (Les Baumettes, Col de Sormiou, Col de Morgiou, Roi de Espagne). Hierdoor kom je eigenlijk niet in een aantal klimsectoren die vanaf deze parkings te bereiken zijn of je moet een heeele lange wandeling maken. In Callelongue staat je auto relatief veilig, net zoals bij de grote universiteitscampus van Luminy. In Cassis kun je het beste in de plaats zelf parkeren en niet op de parking aan de rand van Cassis die het dichtst bij En Vau is (Port Miou).

En Vau is trouwens een bijzonder mooie Calanque om te zien, smaller en steiler dan de rest. Het beste is om, waar je je auto ook parkeert, er helemaal niets in te laten liggen. Maar nogmaals, dit is geen garantie dat er niks gebeurt. Als je door Marseille rijdt kan het geen kwaad om alle deuren op slot te doen.

Verblijf
In the good old times kon je in de winter bivakkeren beneden in de buurt van Morgiou. Maar de Calanques is een natuurgebied en tegenwoordig mag je niet zomaar meer ergens je tentje opzetten (dat mocht vroeger ook niet maar werd gedoogd). De dichtstbijzijnde camping ligt volgens mij Cassis (Les Cigales). Deze is niet het hele jaar open en ook niet echt gezellig). Bij En Vau ligt ook nog een Jeugdherberg die geen echte jeugdherberg is (La Fontasse).

Haventje van Les Goudes

Ik heb er zelf nooit geslapen. Een andere mogelijkheid is om een huisje (gîte of cabane) te huren in bijvoorbeeld Les Goudes zoals wij gedaan hebben. Prijzen liggen tussen de 300 euro en 600 euro per week en het voordeel is in de winter dat je ’s avonds warm zit en licht hebt. Les Goudes is een leuk, gezellig plaatsje met een klein haventje. Lang niet zo groot als Cassis en lang niet zo toeristisch. Het is ook voor duikers een uitvalsbasis. In Les Goudes zijn een stuk of 3 restaurantjes waar je prima vis kunt eten of (als je het van te voren vraagt) Bouillabaisse. Nadeel van Les Goudes is dat er geen bakker is. Voor een vers stokbroodje ‘s ochtends moet je dus richting Marseille rijden of wachten totdat het  locale winkeltje in Les Goudes opengaat, waar ook een ‘depot de pain’ is. Dit wordt namelijk gerund door een soort Steven Segal die ’s ochtends arriveert wanneer hij zin heeft (zo tussen half 10 en kwart over 10, zeker niet eerder).

Rustdagen
Ik ben een keer in Marseille zelf geweest maar vond het niet echt bijzonder. Je kunt natuurlijk altijd een wandelingetje maken in de Calanques. Nou weet ik dat de doorsnee sportklimmer niet van wandelen houdt maar daar kom je in de Calanques toch niet onderuit. Leuk om een keer naar toe te lopen, ook als je er niet gaat klimmen zijn bijvoorbeeld En Vau of de Cap van Morgiou. Bovenop de Crệte St Michel is een uitzichtpunt. Vanuit het toeristische Cassis varen in het seizoen rondvaartboten langs de verschillende Calanques, dacht zelfs tot in Morgiou. Je kunt uitstappen in o.a. En Vau en later weer een ander bootje terugnemen. En bij mooi weer kun je natuurlijk zwemmen in zee dus zwembroek of bikini mee!

Bereikbaarheid
In Maastricht de snelweg op richting Luik en dan een dikke 1000 kilometer naar het zuiden rijden. Tol kostte ons 23 en 29 euro enkele reis. In Marseille is navigatie wel handig als je de weg niet weet (zoals wij).

Conclusie
Als je het niet erg vindt om een stukje te lopen is de Calanques een geweldig mooi klimgebied met een grote variatie aan routes. Met soms een wat alpien gevoel terwijl je uitkijkt over de blauwe Middellandse zee

Geschreven door: Peter van der Putten (maart 2012)